Begrijp dit symptoom
Spierpijn
Thibaut Santermans
Inzicht
De essentie
Dit symptoom ontstaat door de hormonale verschuivingen die je lichaam ondergaat. Begrijpen wat er gebeurt helpt je beter om te gaan met wat je voelt.
De oorzaak
Gewrichts- en spierpijn rond de menopauze kan samenhangen met een mix van factoren. Denk aan normale veroudering (verlies van spiermassa), hormonale schommelingen (vooral dalend oestrogeen en progesteron) en veranderingen in ontstekingsprocessen en gewrichtssmering. Vaak is er niet één duidelijke oorzaak.
Wat (vaak) helpt
Regelmatig bewegen (zeker krachttraining + low-impact zoals wandelen, zwemmen, yoga), een ontstekingsvriendelijke voeding (mediterraan), beter slapen en stress verlagen. Sommige vrouwen hebben baat bij lokale pijnverlichting (bv. capsaïcinecrème), supplementen zoals magnesium of vitamine D, of — in bepaalde gevallen — menopauzale hormoontherapie. Als het erger wordt of je belemmert, laat het checken.
De wetenschap
In medische termen heet gewrichtspijn arthralgie en spierpijn myalgie. Rond de menopauze en met het ouder worden komen beide vaker voor. De klachten kunnen in één gewricht zitten (bv. knieën) of meer verspreid zijn (bv. nek of rug). Veel vrouwen merken: stijver in de ochtend of na lang zitten, en vaak wat beter later op de dag.
Wat onderzoekers denken dat kan meespelen
- Spierverlies door leeftijd (sarcopenie): spiermassa en kracht nemen geleidelijk af met de jaren. Dat kan bijdragen aan een gevoelige, “stramme” lichaamsgevoel. Dit lijkt niet alleen door hormonen te komen, maar vooral door veroudering in het algemeen (hormonen kunnen wel meespelen).
- Ontsteking: oestrogeen heeft normaal gezien een ontstekingsremmende rol. Als oestrogeen daalt, kán dat invloed hebben op ontstekingsreacties en op het kraakbeen en bindweefsel rond gewrichten.
- Minder gewrichtssmering: dalend oestrogeen kan mogelijk samenhangen met minder “smering”, waardoor gewrichten sneller geïrriteerd kunnen raken.
- Pijnbeleving (pijnmodulatie): hormonen kunnen beïnvloeden hoe sterk je pijn ervaart. Daarom zien we bepaalde pijnsyndromen (zoals fibromyalgie) vaker bij vrouwen, en ook vaker na de menopauze. (Maar dit is niet bij iedereen het geval.)
Factoren die het kunnen verergeren
Slechte slaap, stress, sombere gevoelens, hoger BMI/gewicht en aandoeningen zoals artrose of reumatoïde artritis kunnen allemaal bijdragen.
Wat je concreet kan doen
Beweging (meestal het belangrijkste):
- Krachttraining (2–3x/week) om spierverlies af te remmen en gewrichten te ondersteunen.
- Low-impact: wandelen, zwemmen, yoga, pilates.
- Heb je hevige of acute pijn? Overleg even met een arts of kinesitherapeut/fysiotherapeut.
Voeding:
- Eet “mediterraan”: veel groente, peulvruchten, fruit, volkoren, olijfolie, noten; minder ultrabewerkte voeding en toegevoegde suikers.
Slaap & stress:
- Slechte slaap kan pijn versterken (en pijn kan slaap verstoren). Alles wat je slaap ondersteunt, helpt vaak ook je pijn.
Snelle verlichting:
- Progressieve spierrelaxatie (spieren 10 sec aanspannen, loslaten).
- Capsaïcinecrème kan lokaal helpen (niet bij iedereen).
Supplementen / medicatie:
- Magnesium kan helpen bij spierontspanning, maar kan maagklachten geven (sommige vormen worden beter verdragen).
- Vitamine D ondersteunt bot- en spierfunctie; sommige studies linken hogere waarden aan minder pijn, maar het effect verschilt.
- CBD: bewijs voor chronische pijn bestaat, maar specifiek voor gewrichts-/spierpijn is onderzoek nog volop in ontwikkeling.
- OTC zoals ibuprofen kan tijdelijk helpen, maar gebruik het verstandig en liefst in overleg als je het vaak nodig hebt.
Hormoontherapie:
- Menopauzale hormoontherapie kan bij sommige vrouwen een bescheiden effect hebben op spier- en gewrichtspijn, maar het is geen garantie en vraagt persoonlijke afweging met je arts.
