Begrijp dit symptoom
Slaapproblemen
Uma Health
Inzicht
De essentie
Dit symptoom ontstaat door de hormonale verschuivingen die je lichaam ondergaat. Begrijpen wat er gebeurt helpt je beter om te gaan met wat je voelt.
De (mogelijke) oorzaak
Slaapproblemen in de overgang hebben zelden één oorzaak. Hormonale schommelingen kunnen je lichaam gevoeliger maken voor stress en onrust, en nachtzweten of warmte-aanvallen kunnen je slaap herhaaldelijk onderbreken. Ook piekeren, een te warme slaapkamer, alcohol of cafeïne laat op de dag kunnen meespelen. Soms zit er iets anders onder, zoals ademstops tijdens de slaap (slaapapneu), waardoor je onbewust wakker wordt en niet herstelt.
Wat (vaak) helpt
Veel vrouwen merken verbetering met twee hefbomen: prikkels verlagen en ritme herstellen. Denk aan een koele, donkere slaapkamer, vaste tijden voor opstaan, minder alcohol laat op de avond, en cafeïne beperken in de namiddag. Als je vooral wakker ligt door piekeren, kan een aanpak die slaapgedrag en slaapgedachten bijstuurt (cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid) helpen. Blijven je klachten aanslepen of word je overdag echt beperkt? Dan is het zinvol om dit te bespreken en te kijken of er een behandelbare oorzaak meespeelt.
Wat bedoelen we met “slaapproblemen”?
Slaapproblemen is een parapluterm. Je kan:
- moeilijk inslapen (inslaapmoeilijkheden),
- vaak wakker worden (doorslaapproblemen),
- te vroeg wakker worden,
- of het gevoel hebben dat je wel slaapt, maar niet herstelt.
Waarom slaap verandert rond de overgang
Tijdens de menopauzetransitie kan je lichaam sneller reageren op prikkels: warmte, stress, emoties. Nachtzweten of warmte-aanvallen kunnen je uit je diepe slaap halen. En als je slaap meerdere nachten na elkaar gebroken is, kom je sneller in een vicieuze cirkel: meer moe, meer prikkelbaar, meer piekeren, nóg slechter slapen.
Triggers die vaak meespelen
- Een te warme kamer of dik beddengoed
- Alcohol laat op de avond
- Cafeïne in de namiddag of avond
- Veel mentale druk en piekeren
- Onregelmatige bed- en opsta-tijden
Wat je concreet kan doen
1) Kies één ritme-anker
Start met een vaste opsta-tijd, ook na een slechte nacht. Dat geeft je slaapdruk opnieuw richting.
2) Maak je nachten koeler
Ventileer, werk met laagjes, kies ademende stoffen.
3) Bouw een “afbouwstrook”
Een half uur vóór bed: lichten dimmen, schermen weg, prikkels omlaag.
4) Pak piekeren praktisch aan
Zet je gedachten op papier vóór je naar bed gaat. Plan een “pieker-moment” overdag, niet in bed.
5) Blijft het vastzitten?
Cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid is een aanpak die werkt met slaapgewoonten én met de gedachten die slaap in de weg zitten.
Wanneer je best laat checken
- Je wordt ’s nachts wakker met ademstops, luid snurken, of happend naar lucht
- Je slaap is wekenlang slecht en je dag lijdt er stevig onder
- Je voelt je mentaal duidelijk slechter, of angst neemt toe
Dan is het slim om dit te bespreken en gericht te kijken wat er onder zit.